Koffiemachine reinigen: hoe vaak, waarmee en per type machine

Reinig een volautomaat elke één tot twee maanden, of zodra de machine er zelf om vraagt. Reinigen haalt koffievet uit de zetgroep en de leidingen; ontkalken haalt kalk uit het waterreservoir en de boiler. Dat zijn twee verschillende klussen met twee verschillende middelen, en je hebt ze allebei nodig.

Werkt jouw machine met een reinigingstablet?

Niet elke koffiemachine heeft een reinigingsprogramma. Dit is de indeling die er in de praktijk toe doet:

Volautomaat met zetgroep (Jura, Siemens EQ, Melitta, Philips/Saeco, De'Longhi, Krups): ja, de machine heeft een eigen reinigingsprogramma. De tablet gaat in het daarvoor bedoelde vak of in de poederschacht.

Espressomachine met filterdrager (Sage, Gaggia, Rancilio): ja, via backflush. Blindfilter in de filterdrager, tablet erin, spoelcyclus draaien.

Cupmachine (Nespresso, Dolce Gusto, Senseo): nee. Deze machines hebben geen reinigingsprogramma met tablet. Wel ontkalken, en de losse onderdelen met de hand afwassen.

Filterkoffiezetapparaat (Moccamaster en klassieke filterapparaten): nee, alleen ontkalken. Kan, filterhouder en glazen kan gewoon afwassen.

Twijfel je? In de handleiding van je machine staat het onder "reiniging" of "cleaning". Staat er geen reinigingsprogramma in, dan heeft een tablet ook geen zin — die lost dan gewoon op in het waterreservoir zonder ergens langs te komen waar het vet zit.

Waarom reinigen iets anders is dan ontkalken

Koffiebonen bevatten olie. Bij elk kopje blijft daar een klein beetje van achter in de zetgroep, de leidingen en de uitloop. Dat laagje is eerst onzichtbaar, wordt na een paar honderd kopjes bruin en plakkerig, en gaat op den duur ranzig ruiken. Je proeft het voordat je het ziet: de koffie wordt bitter, muf, en het schuim op je espresso wordt dunner.

Kalk is een heel ander verhaal. Dat komt niet uit de bonen maar uit je kraanwater, en het slaat neer op de plek waar het water wordt verwarmd. Kalk maakt je machine langzamer en uiteindelijk kapot, maar het heeft nauwelijks invloed op de smaak. Een ontkalker is zuur en lost kalk op; een reinigingstablet lost koffievet op. Ze kunnen elkaars werk niet doen.

Hoe vaak je moet reinigen hangt af van hoeveel je zet, niet van de kalender. Een vuistregel: elke 200 tot 250 kopjes, wat voor de meeste huishoudens neerkomt op eens per één à twee maanden. Zet je vooral melkdranken, dan mag het vaker — melkresten in de uitloop gaan sneller ruiken dan koffie alleen. Veel volautomaten tellen zelf mee en geven een melding; die melding is een prima moment, maar hij is gebaseerd op een gemiddelde, niet op jouw bonen.

De waterhardheid bepaalt het ontkalkritme, niet het reinigritme. Woon je in een gebied met hard water, dan ontkalk je vaker, maar reinigen blijft even vaak nodig.

Vijf fouten die vaak gemaakt worden

• Reinigen en ontkalken door elkaar halen. De meest gemaakte fout. Wie alleen ontkalkt, houdt een schone boiler en een vette zetgroep. Wie alleen reinigt, houdt schone leidingen en een dichtslibbende boiler.
• Azijn of schoonmaakazijn gebruiken. Fabrikanten raden dit vrijwel unaniem af: het zuur is agressief voor rubbers en afdichtingen, en de geur blijft dagenlang in de machine hangen.
• Alleen doorspoelen met heet water. Water alleen lost vet niet op. Het spoelt losse koffieresten weg en verder niets.
• Een tablet in een machine stoppen die er geen programma voor heeft. Bij een cupmachine of filterapparaat komt de tablet nergens langs waar het vet zit.
• Wachten tot de koffie al vies smaakt. Op dat moment zit het vet er al lang in en heb je een of twee extra rondes nodig om het weg te krijgen.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik mijn koffiemachine reinigen?
Elke 200 tot 250 kopjes, of ongeveer eens per één à twee maanden bij normaal gebruik. Zet je veel melkdranken, dan vaker.

Wat is het verschil tussen reinigen en ontkalken?
Reinigen verwijdert koffievet en aanslag uit de zetgroep en de leidingen. Ontkalken verwijdert kalk uit het waterreservoir en de boiler. Twee verschillende middelen, allebei nodig.

Kan ik een reinigingstablet gebruiken in een Nespresso, Dolce Gusto of Senseo?
Nee. Deze machines hebben geen reinigingsprogramma waarin een tablet wordt gebruikt. Ontkalken kan wel, en de losse onderdelen was je met de hand af.

Hoeveel tabletten gebruik ik per keer?
Eén tablet per reinigingsprogramma. Twee tabletten maakt het niet schoner en spoelt slechter weg. Kijk in de handleiding wat jouw machine voorschrijft.

Werken tabletten van een ander merk in mijn machine?
Ja, zolang het formaat in het tabletvak past. Let vooral op het gewicht per tablet: een zwaardere tablet bevat meer werkzame stof en is bedoeld voor machines die meer water door de zetgroep sturen.

Mijn machine vraagt er niet om. Moet ik dan toch reinigen?
Ja. Niet elke machine houdt het bij, en de machines die het wel doen rekenen met een gemiddelde. Ga uit van je eigen gebruik.

Onze reinigingstabletten

Wij maken zelf reinigingstabletten voor koffiemachines: 20 tabletten van 2 gram, verpakt op doordrukstrips van 10 zodat de rest droog blijft. Geschikt voor volautomaten met een eigen reinigingsprogramma, waaronder Jura, Siemens, Sage en Krups. Volg de aanwijzingen op de verpakking en die van je machine.